English News Headline
Maharani Adilakshmi Devamma: The Queen Who Shaped Gadwal’s Legacy
Full Telugu News Article
జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా చరిత్రలో మహారాణి ఆదిలక్ష్మిదేవమ్మకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. గద్వాల సంస్థానానికి చివరి పాలకురాలిగా గుర్తింపు పొందిన ఆమె పరిపాలనతో పాటు సాహిత్యం, కళలు, విద్య, చేనేత రంగాలకు అందించిన ప్రోత్సాహం కారణంగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు.
గద్వాల సంస్థానాన్ని పాలించిన సీతారామభూపాలుడి అనంతరం ఆదిలక్ష్మిదేవమ్మ సంస్థాన పాలనా బాధ్యతలు చేపట్టారు. సంస్థానాల విలీనం, జాగీర్ల రద్దు వంటి కీలక రాజకీయ మార్పుల సమయంలో ఆమె గద్వాల పరిపాలనను కొనసాగించారు.
ఆమె పాలనలో గద్వాల సాహిత్యానికి ముఖ్య కేంద్రంగా ఎదిగిందని చారిత్రక వర్ణనలు చెబుతున్నాయి. కవులు, పండితులను ఆదరించడం, సాహిత్య గ్రంథాల ప్రచురణకు సహకరించడం వంటి కార్యక్రమాలతో గద్వాలకు ‘విద్వద్గద్వాల’ అనే గుర్తింపు ఏర్పడిందని పేర్కొంటారు.
మాఘ పౌర్ణమి సందర్భంగా చెన్నకేశవస్వామి రథోత్సవంతో పాటు దక్షిణ భారతంలోని కళాకారులు, కవులను ఆహ్వానించి సన్మానించే సంప్రదాయం ఆమె కాలంలో కొనసాగిందని అందించిన సమాచారంలో ఉంది. తిరుపతి వెంకటకవులు సహా పలువురు ప్రముఖ కవులు గద్వాలలో సన్మానాలు పొందినట్లు కూడా పేర్కొన్నారు.
చేనేత రంగానికి కూడా ఆమె ప్రోత్సాహం అందించినట్లు చారిత్రక కథనాలు చెబుతున్నాయి. గద్వాల చీరలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకురావడంలో భాగంగా నేతకారులకు శిక్షణ ఇప్పించడం, పట్టు-కాటన్ కలయికతో ప్రత్యేకమైన చీరల తయారీకి ప్రోత్సహించడం వంటి చర్యలు చేపట్టినట్లు సమాచారం.
గద్వాల చీరల ప్రత్యేకతగా పట్టు అంచు, పట్టు పల్లుతో మధ్యభాగాన్ని కాటన్తో నేసే విధానాన్ని పేర్కొంటారు. గద్వాల కోట ఆకృతిని ప్రతిబింబించే డిజైన్లు కూడా ఈ చీరల ప్రత్యేకతల్లో ఒకటిగా చెప్పబడుతున్నాయి.
గద్వాల సంస్థాన చరిత్రలో కోటకు కూడా విశిష్ట స్థానం ఉంది. సంస్థాన పాలన ముగిసిన తరువాత కోట ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. ప్రస్తుతం కోట ప్రాంగణంలో విద్యాసంస్థలు, దేవాలయాలు వంటి నిర్మాణాలు ఉన్నాయి.
సంస్థానాల విలీనంతో రాజరిక పాలనకు ముగింపు వచ్చిన తరువాత ఆదిలక్ష్మిదేవమ్మ తన సంస్థాన ఆస్తులు, చారిత్రక గద్వాల కోటను ప్రభుత్వానికి అప్పగించినట్లు అందించిన సమాచారం పేర్కొంటోంది.
మహారాణి ఆదిలక్ష్మిదేవమ్మ పేరు మీద గద్వాలలో ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల కూడా కొనసాగుతోంది. ఆమె సాహిత్యాభిమానం, చేనేత ప్రోత్సాహం, పరిపాలనా వారసత్వం గద్వాల చరిత్రలో ఇప్పటికీ చర్చించబడుతున్న అంశాలుగా ఉన్నాయి.
Full English News Article
Maharani Adilakshmi Devamma holds a distinctive place in the history of Gadwal and the Jogulamba Gadwal region. She is remembered as the last ruling authority of the Gadwal Samsthan and for her contribution to literature, education, arts and the handloom sector.
According to the historical account provided, Adilakshmi Devamma assumed administrative responsibilities after the death of Sitaram Bhupal. Her period of administration coincided with major political changes, including the integration of princely states and the abolition of jagirs.
Her patronage of literature is considered one of the notable aspects of Gadwal’s royal history. Poets and scholars were encouraged during her period, and literary works were supported and published. This tradition contributed to Gadwal being remembered as ‘Vidwad Gadwal’, a centre associated with scholars and literary activity.
The supplied account states that poets and scholars were honoured during religious and cultural occasions associated with the Chennakeshava Swamy temple. Artists and literary figures from different parts of South India were also invited and felicitated.
Adilakshmi Devamma is also associated with the development and promotion of Gadwal handlooms. The account credits her with encouraging weavers to receive training and experiment with the combination of silk and cotton, a feature that later became closely associated with Gadwal sarees.
Gadwal sarees are particularly known for their distinctive construction, in which silk is traditionally used for the border and pallu while cotton forms the main body. The tradition helped establish Gadwal handlooms as a recognised regional textile heritage.
Gadwal Fort is another important part of the region’s historical identity. Following the end of princely rule, the historic fort came under government control. Educational institutions and temples are currently associated with the fort complex.
The supplied historical account states that after the end of the Samsthan system, Adilakshmi Devamma handed over the estate properties and the historic Gadwal Fort to the government.
A government degree college in Gadwal bears her name, preserving her connection with the region’s educational and cultural history.
Her legacy therefore extends beyond royal administration. Her association with literary patronage, handloom development, cultural traditions and Gadwal’s historical institutions continues to form an important part of the region’s heritage narrative.